One Planet Port Vision Report

Het One Planet Port Vision Report is ons eerste grote wapenfeit - een concreet, wetenschappelijk en volledig uitgewerkt antwoord op de vraag hoe een van de grootste havens ter wereld echt kan verduurzamen. Niet met losse maatregelen of mooie woorden, maar met een fundamenteel andere kijk op wat een haven is en wat er door die haven de wereld in gaat. Het rapport kijkt naar het volledige plaatje: klimaat, stikstof, biodiversiteit, plastic, gemeenschappen, banen en economische weerbaarheid op de lange termijn - allemaal binnen het kader van de planetaire grenzen. Het is geen eindpunt. Het is een startpunt. Van hieruit bouwen we aan de routekaart. De planeet wacht niet. Rotterdam zou dat ook niet moeten doen.

Het rapport legt een patroon bloot van gebroken beloften, gemiste kansen en uitgestelde actie. Dit zijn tien voorbeelden.

Maasvlakte 2 - compensatiebelofte 14 jaar genegeerd. 2.455 hectare Natura 2000 is opgeofferd. De compensatiebelofte voor 25.000 hectare Voordelta werd pas nagekomen na een moeizame juridische strijd en een rechtszaak in 2022. Er bestaan serieuze vragen over de geloofwaardigheid van beloften rond een eventuele Maasvlakte 3.
Rotterdam overschrijdt nu al de NO₂-norm die pas in 2030 ingaat. De jaargemiddelde concentratie bedroeg in 2024 al 20,4 µg/m³ - boven de Europese grenswaarde van 20 µg/m³ die pas per 2030 geldt.
0% van het oppervlaktewater voldoet aan EU-ecologische normen. Slechts 6% voldoet aan de chemische normen. Geen achterstand - structureel falen.
Scrubbers vervuilen het water terwijl ze de lucht "reinigen". Open-loop scrubbers zijn goed voor 98% van alle waterlozing door schepen - inclusief zware metalen en kankerverwekkende stoffen. Rotterdam faciliteerde dit systeem jarenlang terwijl Antwerpen en Hamburg al verboden invoerden.
De stikstofcrisis - 18.000 projecten stilgelegd. De haven draagt substantieel bij aan de stikstofbelasting, maar ontloopt lange tijd de consequenties die boeren en bouwers wel voelden.

PFAS in vrijwel ieder mens. Niet afbreekbare chemicaliën aangetroffen in het bloed van vrijwel alle Nederlanders. De haven speelt een centrale rol in de import en distributie van deze stoffen.

Drinkwatertekorten dreigen voor 2030. Het RIVM waarschuwt voor tekorten in alle regio's. Tientallen bedrijven kregen al geen wateraansluiting meer. Waterbesparingsdoelstellingen worden niet gehaald.

Stikstofdepositie daalt veel te langzaam. Nederland realiseerde tussen 2005 en 2022 slechts 9% reductie - ver onder het EU-gemiddelde van 13% en ver van de doelstelling van 25% in 2030.

Scheepsemissies stijgen terwijl klimaatdoelen dichterbij moeten komen. Maritieme NOx-emissies stegen tussen 2015 en 2023 met 10% in de EU - in de Atlantische regio zelfs met 33%. Strengere normen gelden alleen voor nieuwe schepen.

CCS is een rookgordijn voor uitgestelde emissiereductie. De totale opslagcapaciteit van Porthos - 37 megaton over 15 jaar - dekt minder dan drie jaar aan Nederlandse nationale emissies. CCS wordt ingezet als rechtvaardiging om echte, structurele emissiereductie uit te stellen.

Elk probleem is ook een kans. In ons Vision Report laat One Planet Port zien wat er mogelijk is. Zes kansen die Rotterdam nu kan grijpen.

Maak ecologische prestaties een toegangscriterium. Wie in de haven van Rotterdam wil opereren, moet aantonen dat zijn activiteiten passen binnen de planetaire grenzen - voor klimaat, stikstof, biodiversiteit en chemische vervuiling. Niet als ambitie, maar als voorwaarde.
Vervang fossiele doorvoer door circulaire industrie. Rotterdam heeft de ruimte, de infrastructuur en de kennis om een van de grootste circulaire industrieclusters ter wereld te worden. Minder olie en kolen in, meer grondstoffen die keer op keer worden hergebruikt.
Maak de werkelijke voetafdruk van de haven zichtbaar. Publiceer een volledig energie- en materialenstroomoverzicht - inclusief alles wat er doorheen stroomt, niet alleen de directe emissies. Alleen wat gemeten wordt, kan worden verbeterd.
Versnel walstroom en emissievrij bunkeren. Schepen die aanmeren verbruiken enorme hoeveelheden energie en stoten uit terwijl ze stil liggen. Rotterdam kan de standaard zetten door walstroom verplicht te stellen en schone brandstofinfrastructuur versneld uit te rollen.
 
Richt een havenbreed transitiefonds op voor werknemers. De energietransitie verandert welke banen er zijn. Een fonds dat werknemers omschoolt en begeleidt, maakt de overgang rechtvaardig - en voorkomt dat de lasten eenzijdig bij mensen op de werkvloer terechtkomen.
Word de thuishaven van de schone economie van morgen. Bedrijven die circulair werken, schone brandstoffen gebruiken en transparant zijn over hun footprint zoeken aanlegplaatsen die bij hen passen. Die bedrijven groeien. Door nu de juiste voorwaarden te scheppen - infrastructuur, regelgeving, kennis - trekt Rotterdam precies de sectoren aan die de economie van de toekomst bepalen. Niet ondanks de transitie, maar dankzij de transitie.

Download het rapport

Het Vision Report is volledig beschikbaar om te lezen en te downloaden (40 Mb). We verwelkomen reacties van onderzoekers, beleidsmakers, havenbedrijven, journalisten en iedereen die gelooft dat Rotterdam het beter kan - en wil helpen om dat waar te maken.